Substancje psychoaktywne, z uwagi na ich różnorodność chemiczną, fizyczną oraz wpływ na organizm człowieka, trudno poddać systematycznej klasyfikacji zmierzającej do ujednolicenia nazewnictwa. Konsekwencją jest wielość określeń obecnych w naszym słowniku. Przykładem są chociażby następujące terminy: używki, narkotyki, środki odurzające. Podobny chaos panuje w nazewnictwie jednostki chorobowej wywołanej zażywaniem tych substancji. Mówi się o narkomanii, nałogu, chemiozależności czy toksykomanii.

Próbą ujednolicenia nazewnictwa jest zaproponowana w roku 1992 nowa klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania (ICD- 10), która wprowadza następujące terminy: substancja psychoaktywna oraz uzależnienie.

Dlaczego ludzie sięgają po narkotyki? Odpowiedzi należy szukać w konstrukcji psychicznej człowieka. Każdy z nas odczuwa potrzebę stymulowania układu nagrody w mózgu, kieruje on nas ku takim czynnościom, które sprawiają nam przyjemność- seks, jedzenie, używki. Narkotyki to właśnie jeden ze sposobów na uzyskanie przyjemności. Jest to, niestety, iluzoryczne. Narkomania bowiem jest nieodwracalną chorobą mózgu- zmiany raz wywołane, pozostają. Taki człowiek już zawsze będzie inaczej reagował, inaczej odczuwał i inaczej zachowywał się.

Jest to bardzo niepokojące, zwłaszcza w świetle doniesień o stale rosnącej skali zjawiska. Narkotyki są wszędzie- pełen przekrój społeczny i instytucjonalny. Na przestrzeni ostatnich lat liczba pacjentów poradni leczenia uzależnień wzrasta w zatrważający sposób. Jedna z poradni lecząca pacjentów powyżej 18. r.ż. a w roku 1995 zarejestrowała 600 nowych pacjentów, w 1998r. było ich 1300, w 1999r.- 1800, zaś w I kwartale 2000r. zgłosiło się już 900.

W ostatnich latach nastąpiła wyraźna zmiana wizerunku narkomana. Dzisiejszy narkoman różni się od tego, którego pamiętamy sprzed lat- zaniedbanego, brudnego, często bezdomnego. Obecnie po narkotyki sięgają osoby wykształcone, dobrze ubrane, często są to studenci, młodzi naukowcy, biznesmeni. Nowoczesny narkoman różni się ponadto od swojego poprzednika postawą wobec życia- jest ambitny, zorientowany na karierę, prestiż, sukces- ma cel w życiu, do którego często dąży właśnie przy pomocy narkotyków, np. amfetaminy.

Monika Rzeczkowska
psycholog