Zobaczyć uzależniony mózg

Jak się zmienia aktywność uzależnionego mózgu? Można to zobaczyć dzięki technikom obrazowania: na przykład pozytonowej tomografii komputerowej (PET) oraz funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). Badania z wykorzystaniem tych technik potwierdzają, że podanie narkotyków rzeczywiście nasila uwalnianie dopaminy. Wydziela się ona w jądrze półleżącym oraz brzusznym prążkowiu, a towarzyszy temu uczucie przyjemności. Dzięki technikom obrazowania można przekonać się, że naturalne przyjemności też powodują wydzielanie dopaminy, ale działają znacznie słabiej i wolniej niż narkotyk.

Wraz z rozwojem uzależnienia, narkotyki stopniowo przejmują kontrolę nad układem nagrody. Uzależniony mózg wydziela mniej dopaminy. Dodatkowo spada w nim liczba receptorów dopaminowych, mniej też wydziela się endorfin. Z czasem neurony układu nagrody coraz słabiej reagują na nagrody naturalne, takie jak jedzenie, picie czy seks. Aktywować je może już tylko narkotyk. Narkoman sięga więc po kolejne, coraz większe dawki narkotyku, mimo wszystkich wynikających z tego negatywnych konsekwencji.

Ślepa uliczka

Droga na skróty do szczęścia szybko okazuje się ślepą uliczką. Organizm na brak narkotyku odpowiada nadmiernym pobudzeniem, niepokojem, zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, biegunką, zwiększonym ciśnieniem tętniczym krwi, zaczerwienieniem twarzy i przyspieszonym biciem serca. Pojawia się zespół odstawienia. W zespole tym ważną rolę odgrywa też układ serotoninowy, odpowiedzialny za nastrój, sen, pamięć i procesy poznawcze. Z jednej strony narkoman w coraz mniejszym stopniu zdolny jest doświadczać przyjemności. Aktywność struktur dopaminowych w uzależnionym mózgu jest osłabiona, wydziela się mniej dopaminy. Nawet jeśli odstawi narkotyk, to układ dopaminowy wraca do normy powoli – nawet po latach abstynencji reaguje słabiej i wolniej na naturalne bodźce niż miało to miejsce przed kontaktem z narkotykiem. Z drugiej strony w miejsce dotychczasowych przyjemnych odczuć pojawia się lęk, strach, złość, skrajne wahania nastroju. Ten stan wynika m.in. z zaburzenia działania układu noradrenalinowego.
Niedobór noradrenaliny w uzależnionym mózgu prowadzi do obniżonego nastroju, depresji, apatii, przygnębienia.

Mózg na głodzie

Z tej drogi ku iluzorycznemu, chemicznemu szczęściu, która stała się „drogą przez mękę”, trudno zawrócić. Uzależniony mózg nie może się obejść bez dodatkowego „paliwa”. Próba odstawienia narkotyku wywołuje dojmujące uczucie „głodu”.
Za odczucie głodu odpowiada kora przedczołowa, zarządzająca pamięcią operacyjną. Bo w mózgu pozostaje pamięć dawnej przyjemności. Każda sytuacja kojarząca się z wcześniejszym „braniem” – miejsce, zapach, twarz poznanej wtedy osoby – aktywuje te obszary kory czołowej. Jednak w czasie uzależnienia narkotykowego obserwuje się spadek aktywności tego obszaru kory.  Głód narkotyku aktywuje natomiast ciało migdałowate, zespół struktur odpowiedzialnych za pamięć i negatywne reakcje emocjonalne, głównie lęk i agresję. Kontrolę nad funkcjowaniem ciała migdałowatego sprawują właśnie kora przedczołowa i okołooczodołowa. Osłabienie lub jej brak powoduje, że narkoman traci kontrolę nad swymi zachowaniami, pojawiają się reakcje impulsywne i przymus brania. Ostatnie badania amerykańskich neurologów Bechary i Damasio wykazały, że krytyczne, przypadkowo odkryte, znaczenie dla uzależnienia obok kory przedczołowej ma kora wyspy, struktura integrująca emocje z różnymi reakcjami fizjologicznymi (częstość uderzeń serca, oddychanie). Uszkodzenie tej struktury mózgu całkowicie znosi uzależnienie od nikotyny.

 

źródło charaktery.eu