Narkotyki łudzą obietnicą neurochemicznego szczęścia i początkowo spełniają pokładane w nich nadzieje. Jednak stopniowo przestrajają nasz mózg, przejmują nad nim kontrolę. I choć raj zmienia się w piekło, to uzależniony mózg domaga się kolejnej "działki".

Zaczyna się niewinnie. Oto ciąży szarzyzna życia. Odszedł chłopak. Szef dopiekł do żywego.  Sięgamy więc po narkotyk, aby się znieczulić, zapomnieć choć na chwilę o tym, co boli. Albo doraźnie sobie pomóc, na przykład w czasie sesji bądź podczas pisania jakiegoś raportu. Jak pracować dzień i noc bez ustanku? Ktoś doradzi „życzliwie”, że jest na to sposób. Czasem pcha nas ciekawość, chęć przekroczenia jakichś granic świadomości. Albo zwykły impuls, ot, by się jeszcze lepiej bawić.

Ten pierwszy raz

Pierwszy raz nie zapowiada katastrofy. Przeciwnie, narkotyk początkowo spełnia pokładane w nim nadzieje. Alkohol przynosi ulgę, papieros pomaga się skupić. Amfetamina lub kokaina sprawiają, że całą noc pracujemy, nie odczuwając zmęczenia. Ale już ten pierwszy raz pozostawia ślad w układzie nerwowym.
Komórki w tym układzie porozumiewają się za pomocą neuroprzekaźników wydzielanych przez neurony. Substancje uzależniające oszukują neuron. Czasem udają endogenny neuroprzekaźnik, czasem hamują albo nasilają jego działanie. Zawarta w dymie papierosowym nikotyna działa na receptory nikotynowe. Te wychwytują acetylocholinę, jeden z neuroprzekaźników regulujących czuwanie i pamięć. Palenie poprawia pamięć świeżą i krótkotrwałą, a także zwiększa pojemność i zakres uwagi. Utrzymuje organizm w stanie gotowości do działania, wyostrza percepcję. Substancje psychostymulujące – takie jak kokaina, amfetamina, Ecstasy –  zwiększają koncentrację uwagi i pamięć, znoszą senność i zmęczenie. Ecstasy nasila uwalnianie serotoniny i tym samym poprawia samopoczucie. Alkohol natomiast hamuje aktywność układu nerwowego i powoduje uwalnianie znieczulających endorfin. Rozluźnia, redukuje napięcie mięśni, zwalnia nasze reakcje. Opioidy, silne leki przeciwbólowe, na przykład morfina, a także heroina – znoszą ból, zwalniają proces oddychania i wywołują senność. Heroina, jako najsilniejsza, opanowuje receptory opioidowe, dając odczucie euforii. Zawarty w marihuanie i haszyszu tetrahydrokannabinol powoduje odprężenie, poprawia samopoczucie, wyostrza doznania zmysłowe. Hamuje drogi przewodzące ból.

Droga do szczęścia

Narkotyki wydają się początkowo prostym, szybkim sposobem na osiągnięcie stanu szczęścia. Choć wywołują one różne odczucia, od stymulacji do rozluźnienia, to wszystkie powodują nagradzające uczucie szczęścia i zadowolenia. I rodzą chęć do powtórzenia tego stanu poprzez sięgnięcie po kolejne dawki narkotyku.
Każda z substancji działa przez swoje charakterystyczne miejsca. Nikotyna przez receptory nikotynowe, heroina przez receptory opioidowe, marihuana przez receptory kanabinoidowe, alkohol aktywuje natomiast neuroprzekaźnik hamujący GABA. Ale wszystkie, choć różnymi drogami, działają na dopaminowy układ nagrody (patrz ramka), a pobudzenie tego układu wywołuje w nas uczucie zadowolenia. Substancje psychoaktywne, kokaina, amfetamina i Ecstasy też oddziałują na ten układ i powodują wydzielanie dopaminy w mózgu. Blokują też pompy w błonach neuronów dopaminowych, które usuwają dopaminę z miejsca jej działania. Powoduje to wzrost stężenia dopaminy w synapsie, a tym samym silne pobudzenie neuronów układu nagrody. Efektem jest wzmożona aktywność ruchowa i euforia.
W sposób naturalny pobudzają ten układ dobre jedzenie, picie, seks, akceptacja społeczna czy wysiłek fizyczny. Dlatego sprawiają nam one przyjemność i skłonni jesteśmy powtarzać te zachowania.

źródło charaktery.eu