Delegację ustawową do wydania komentowanego rozporządzenia stanowi artykuł 22 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy z 26 paĄdziernika 1982 r. o wychowaniu w trzeĄwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. Nr 35, poz. 230 z póĄniejszymi zmianami).
Rozporządzenie wprowadza bardzo istotne zmiany merytoryczne i organizacyjne do istniejącego systemu leczenia osób uzależnionych od alkoholu i członków ich rodzin. Zawarte w rozporządzeniu uregulowania dotyczą przede wszystkim:
- wprowadzenia nowych kategorii zakładów lecznictwa odwykowego,
- określenia podstawowych rodzajów świadczeń zdrowotnych udzielanych w tych zakładach,
- specjalistycznych kwalifikacji personelu i sposobu ich potwierdzania,
- koordynacji współdziałania tych zakładów,
- trybu wdrażania rozporządzenia na terenie kraju.

Nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeĄwości I przeciwdziałaniu alkoholizmowi pozwoliła na rozszerzenie dotychczasowych zadań lecznictwa odwykowego, które obejmują teraz nie tylko udzielanie świadczeń zdrowotnych dla osób uzależnionych od alkoholu, ale także dla członków ich rodzin. Świadczenia zdrowotne dla tych dwu oddzielnych kategorii pacjentów powinny być udzielane bezpłatnie stosownie do zapisów art. 21 i art. 23 wspomnianej ustawy.
Do świadczeń zdrowotnych udzielanych w zakładach lecznictwa odwykowego osobom uzależnionym od alkoholu rozporządzenie zalicza psychoterapię uzależnień, indywidualne świadczenia zapobiegawczo-lecznicze oraz rehabilitacyjne. Świadczenia zdrowotne udzielane w tych zakładach dla członków rodzin obejmują natomiast psychoterapie współuzależnień oraz działania konsultacyjno-edukacyjne. Wprowadzona została również zasada, ze pacjenci wymagający specjalistycznego leczenia innego niż świadczenia lecznictwa odwykowego określone w rozporządzeniu, będą leczeni w innych zakładach opieki zdrowotnej, które mają odpowiednie warunki do diagnostyki i terapii.

Rozporządzenie przewiduje funkcjonowanie siedmiu rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego. Należą do nich:

- wojewódzki ośrodek terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia
- przychodnia terapii uzależnienia do alkoholu i współuzależnienia,
- poradnia dla osób z problemami alkoholowymi,
- oddział leczenia alkoholowych zespołów abstynencyjnych,
- całodobowy oddział terapii uzależnienia od alkoholu,
- dzienny oddział terapii uzależnienia od alkoholu,
- ośrodek terapii uzależnień od alkoholu.

Szczególnie istotną rolę w całym systemie lecznictwa odwykowego uzyskują wojewódzkie ośrodki terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia. Oprócz usługowych zadań terapeutycznych dla ludności określonego terenu, ośrodki te powinny prowadzić konsultacje specjalistyczne i koordynację pracy zakładów lecznictwa odwykowego na terenie województwa oraz działalność metodyczno -organizacyjną związaną ze zbieraniem danych statystycznych na temat uzależnienia oraz inicjować i prowadzić działania podnoszące kwalifikacje zawodowe personelu placówek odwykowych.
Rozporządzenie określa minimalny zakres dostępności lecznictwa odwykowego poprzez wskazanie, że poradnia dla osób z problemami alkoholowymi powinna być tworzona w każdym mieście powyżej 25.000 mieszkańców, a ponadto dla mieszkańców terenu, w którym czas dojazdu do poradni publicznym środkiem transportu przekracza jedną godzinę. Ten typ placówki nie dysponuje jednak pełnym zakresem ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych dla osób uzależnionych od alkoholu i współuzależnionych. Podstawową jednostką lecznictwa ambulatoryjnego dla osób uzależnionych i członków ich rodzin staje się przychodnia terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia w skład której wchodzą poradnia dla osób uzależnionych i poradnia dla osób współuzależnionych. Przychodnia organizuje staże i szkolenia doskonalące dla pracowników lecznictwa odwykowego.
Rozporządzenie przewiduje funkcjonowanie dwu rodzajów całodobowych zakładów lecznictwa odwykowego. Przy przyjmowaniu i wypisywaniu pacjenta z tych zakładów podkreśla się konieczność posługiwania się regulacjami wynikającymi z ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, dotyczącymi w szczególności sprawy uzyskiwania jego zgody na leczenie i pobyt w zakładzie. Osobne regulacje w tej sprawie są także określane przez treść orzeczenia sądowego zobowiązującego osobę uzależnioną od alkoholu do leczenia w trybie art. 26 oraz przepisów art. 24-25, 27-36 ustawy o wychowaniu w trzeĄwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Warto podkreślić jednak, ze regulacje wynikające z rozporządzenia nie upoważniają kierownika całodobowego zakładu lecznictwa odwykowego do zatrzymania pacjenta w oddziale wbrew jego woli. W przypadku opuszczenia zakładu przez pacjenta zobowiązanego sądownie do leczenia, kierownik powinien niezwłocznie powiadomić o tym fakcie sąd, który postanowił o obowiązku leczenia.
Inaczej niż do tej pory określone zostały zadania placówek podstawowej opieki zdrowotnej związane z opieką zdrowotną nad osobami uzależnionymi od alkoholu. Obejmują one teraz wczesne rozpoznawanie ryzykownego i szkodliwego picia alkoholu przez pacjentów, którzy nie są uzależnieni, podejmowanie wobec nich interwencji mających na celu ograniczenie picia oraz stosowanie procedur służących wczesnemu wykrywaniu uzależnienia od alkoholu i kierowanie pacjentów z takim rozpoznaniem do specjalistycznych placówek odwykowych.
Wśród całości nowych regulacji zmieniających dotychczasowy kształt lecznictwa odwykowego bardzo istotną rolę spełniają zapisy dotyczące specjalistycznych kwalifikacji personelu. Pracownicy merytoryczni lecznictwa odwykowego zostali zobowiązani do doskonalenia zawodowego i dokształcania w specjalistycznych programach szkoleniowych oraz uzyskiwania potwierdzenia swych kwalifikacji przy pomocy certyfikatów specjalisty psychoterapii uzależnień lub instruktora terapii uzależnień. Przy odsadzaniu stanowisk kierowniczych wprowadza się oprócz wymogu wyższego wykształcenia obowiązek posiadania kwalifikacji potwierdzonych certyfikatem. Rozporządzenie wprowadza nowe nazwy placówek nowe zakresy zadań w stosunku do aktualnie istniejącego systemu lecznictwa odwykowego. Zostają określone również, jako podstawowe dla lecznictwa odwykowego, takie metody jak psychoterapia uzależnienia ad alkoholu i psychoterapia współuzależnienia, które w wielu placówkach odwykowych nie były do tej pory stosowane systematycznie i profesjonalnie. Oznacza to konieczność dostosowania organizacji i zadań merytorycznych zakładów lecznictwa odwykowego do regulacji zawartych w rozporządzeniu. Dla przeprowadzenia niezbędnych do tego celu działań dostosowawczych prawodawca przewiduje okres trzech lat oraz określa w rozporządzeniu związane z tym zadania i wskazuje podmioty, które będą się realizacją tych zadań zajmować.
Szczególnie istotne zadania zostają powierzone Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, która w porozumieniu z Instytutem Psychiatrii Neurologii, powinna opracować zalecane warunki udzielania świadczeń zdrowotnych przez zakłady lecznictwa odwykowego, procedury służące wczesnemu wykrywaniu problemów alkoholowych oraz interwencji prowadzonych w zakładach podstawowej opieki zdrowotnej a także zasady realizacji programów szkoleniowych dla pracowników lecznictwa odwykowego i system wydawania certyfikatów potwierdzających specjalistyczne kwalifikacje. Do jej zadań należeć będzie również wydawanie opinii merytorycznych niezbędnych do powierzania jakiemuś zakładowi leczenia odwykowego, zadań i kompetencji wojewódzkiego ośrodka terapii uzależnienia i współuzależnienia.
Koordynacja wdrażania rozporządzenia na terenie województwa oraz działalności zakładów lecznictwa odwykowego a także ocena jakości udzielanych przez nie świadczeń i wnioskowanie o realizację ewentualnych programów naprawczych należy do zadań kierownika wojewódzkiego ośrodka terapii uzależnienia od alkoholu i współuzależnienia. Powinien on współpracować w tym zakresie z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz ze specjalistą krajowym w dziedzinie terapii uzależnień.
Zakłady lecznictwa odwykowego powinny współpracować w zakresie wdrażania standardów i procedur terapeutycznych oraz podnoszenia kwalifikacji personelu fachowego i monitorowania efektów terapii z Państwową Agencją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz z Instytutem Psychiatrii i Neurologii i Instytutem Psychologii Zdrowia.
Należy podkreślić również fakt zobowiązania lecznictwa odwykowego do współpracy z organami samorządów terytorialnych w realizacji zadań własnych gmin określonych w art. 4 ustawy o wychowaniu w trzeĄwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, które obejmują m.in. zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu oraz udzielanie pomocy rodzinom, w których występują problemy alkoholowe. Na realizację tych zadań, stosownie do art. 11 wspomnianej ustawy, gminy dysponują znacznymi środkami pochodzącymi z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych na terenie gminy. Może to oznaczać możliwość wykorzystania tych środków także na cele związane z wdrażaniem przepisów rozporządzenia, w tych przypadkach gdy będzie to prowadzić do zwiększania dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla mieszkańców danej gminy.
Rozporządzenie zaleca również zakładom lecznictwa odwykowego współpracę ze środowiskami samopomocowymi, a w szczególności ze wspólnotą Anonimowych Alkoholików i z klubami abstynenta, w zakresie rozwijania środowiskowych oddziaływań wspierających abstynencję pacjentów.
Niezwykle istotną regulację stanowi przepis stwierdzający, ze zasady określone w rozporządzeniu obowiązują także zakłady lecznictwa odwykowego nie będące publicznymi zakładami opieki zdrowotnej; a więc te, które będą tworzone przez osoby prywatne, stowarzyszenia, fundacje, kościoły itp. Powinno się to przyczynić do zapewnienia odpowiedniej jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych osobom uzależnionym i współuzależnionym.
Rozporządzenie nie określa bezpośrednio Ąródeł finansowania niezbędnych zadań dostosowawczych oraz innych zadań wynikających z treści poszczególnych regulacji. Należy jednak podkreślić, ze z artykułu 11 ust. 1 i 2 ustawy o wychowaniu w trzeĄwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wynika jednoznacznie, że wydatki na rozwój lecznictwa odwykowego powinny być przewidziane w Narodowym Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, na którego realizację powinno się, przeznaczać corocznie z budżetu państwa środki w wysokości 1% podatku akcyzowego od wyrobów alkoholowych. Natomiast wspólne odczytanie art. 4 i art. 22 tej ustawy wskazuje, ze wojewoda, który jest odpowiedzialny za organizowanie zakładów lecznictwa odwykowego oraz za realizację wojewódzkiego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, powinien w swoim budżecie ujmować m.in. środki na przeprowadzenie działań wynikających z treści rozporządzenia.